Emre Balduk; “Yapay Zeka Artık Sadece Yazılım Değil: Yeni Ağır Sanayi Devri Başlıyor”

BloombergNEF ’in son raporundaki grafik (aşağıda), önümüzdeki 10 yılın en kritik makroekonomik gerçeğini ortaya koyuyor: Veri merkezlerinin güç talebi dört katına çıkacak.

Hem bir sanayici hem de bir yapay zeka girişimcisi olarak bu tabloya baktığımda gördüğüm şey sadece “artan talep” değil. Gördüğüm şey, enerjinin rekabetin ta kendisi haline geldiği yeni bir dünya düzeni.

1. Veri: Yeni Petrol Değil, Yeni Elektrik Tüketicisi

Yapay zeka artık soyut bir teknoloji olmaktan çıktı. GPT-4 veya Claude gibi modelleri eğiten GPU kümeleri, tek bir proje için 100–200 MW enerji çekebiliyor. Bu, orta ölçekli bir Organize Sanayi Bölgesinin (OSB) tamamına denk.

2035’e giderken; model parametreleri 10 kat artacak ve “inference” (çıkarım) süreçleri günlük hayatın her anına girecek. Sonuç basit: Veri merkezleri, dijital çağın demir-çelik fabrikalarıdır.

2. Türkiye İçin Kritik Eşik: 0,11 USD’den 0,25 USD’ye

Bugün Türkiye’de sanayi elektriği 0,11–0,14 USD/kWh bandında. Bu bize halen rekabetçi bir alan bırakıyor. Ancak küresel veri merkezi kapasitesinin enerji arzını zorlamasıyla, ithalat bağımlısı piyasalarda fiyatların 2035’e kadar 0,18–0,25 USD/kWh bandına yerleşmesi, hatta pik dönemlerde 0,30 USD’yi görmesi muhtemel.

Bu senaryo, enerjiyi sadece bir “girdi maliyeti” olmaktan çıkarıp, bir “varoluş sorunu” haline getiriyor.

3. Tehdit mi, Fırsat mı?

Bu tablo Türkiye için iki uçlu bir bıçak:

Tehdit: Enerji yoğun üretim yapan (Tekstil, Çelik, Çimento) sektörlerimiz, artan maliyetler altında ezilebilir ve küresel rekabet gücünü kaybedebilir.

Fırsat: Türkiye; güneş ve rüzgar potansiyeli, Avrupa’ya yakınlığı ve üretim kaslarıyla bölgenin “Yeşil Veri Merkezi ve Enerji Dengeleme Üssü” olabilir.

4. Üst yönetimler İçin Eylem Planı

Bekleyecek zaman yok. Şirketler için stratejik yol haritası netleşmiştir:

PPA (Uzun Vadeli Satın Alma): Enerji maliyetlerini bugünden sabitleyen anlaşmalar kritik hale gelecek.

Otoprodüktör Olmak: Kendi enerjisini üretmek (GES+Depolama) artık bir tasarruf yöntemi değil, bir “sigorta poliçesi”dir.

AI Destekli Enerji Yönetimi: Yapay zekayı sadece iş süreçlerinde değil, enerji tüketimini optimize etmek için kullanmayan fabrikalar oyun dışı kalacak.

Sonuç;

Enerji, geleceğin para birimidir.

Türkiye önündeki bu dalgayı ya pasif bir şekilde karşılayıp maliyet yükü altında kalacak ya da yenilenebilir enerji ve veri merkezi yatırımlarıyla dalgayı yöneten aktörlerden biri olacak.

Seçim bizim.