Nazlı Ceylan Balduk Kurtul “Sanayicinin En Zor Kararı: Her Sipariş Alınır mı?”
Sanayicilikte yıllarca duyulabilecek en güzel haberlerden biri şuydu:
“Sipariş geldi.”
Çünkü sipariş; üretim demekti, fabrikanın çalışması demekti, istihdam demekti, ihracat demekti. Makinaların çalışması, kamyonların yüklenmesi, sevkiyatların yapılması sanayici için işlerin yolunda gittiğinin en önemli göstergelerinden biriydi.
Ancak bugün tablo biraz daha farklı.
Bazen sipariş geldiğinde sanayicinin baktığı ilk şey siparişin miktarı değil, fiyatı oluyor.
Sonra hesap başlıyor.
Hammadde…
İşçilik…
Enerji…
Finansman…
Vade…
Kur…
Ve bütün bu kalemler masaya yatırıldığında sanayicinin önünde oldukça zor bir soru beliriyor:
“Bu siparişi almalı mıyım?”
Çünkü bugün bazı siparişler, üretim kapasitesini doldurmasına rağmen şirketin kârlılığını artırmak yerine zararını büyütebiliyor.
Sanayici kendisini iki seçenek arasında buluyor:
“Bu siparişi almazsam müşteriyi kaybederim.
Alırsam para kaybederim.”
Bence günümüz sanayicisinin en zor kararlarından biri tam da burada başlıyor.
Çünkü bir müşteriye “hayır” demek yalnızca o siparişten vazgeçmek anlamına gelmiyor. Yıllardır kurulan ticari ilişkiyi, ihracat pazarındaki konumu ve gelecekte gelebilecek siparişleri de riske atabiliyorsunuz.
Ancak diğer tarafta çok basit ve değişmez bir gerçek var:
Zararına üretmenin sürdürülebilir bir tarafı yok.
Fabrikanın çalışması her zaman iyi haber değildir
Burada sanayicinin bakış açısının da değişmesi gerektiğini düşünüyorum.
Biz üreticiler makinaların durmasını pek sevmeyiz.
Fabrikanın dolu olması, üretim hatlarının çalışması, kamyonların yüklenmesi ve sevkiyatların devam etmesi insana doğal olarak “işler iyi gidiyor” hissi verir.
Fakat bazen en tehlikeli yanılgı da tam burada başlar.
Fabrika çalışıyor olabilir.
Ciro büyüyor olabilir.
Siparişler artıyor olabilir.
Kamyonlar her gün fabrikadan çıkıyor olabilir.
Ama bütün bunlara rağmen şirket değer kaybediyor olabilir.
Çünkü artık yalnızca üretim miktarına bakarak başarıyı ölçmek yeterli değil.
Asıl mesele, o üretimin şirkete ne bıraktığıdır.
“Ne kadar ürettik?” değil, “Ne kazandık?” sorusu
Bu nedenle artık yalnızca:
“Ne kadar ürettik?”
sorusunun yeterli olmadığını düşünüyorum.
Asıl sorular şunlar olmalı:
Neyi ürettik?
Kimin için ürettik?
Hangi maliyetle ürettik?
Ve en önemlisi, hangi marjla ürettik?
Sanayicilikte kapasite kullanımı elbette önemli. Ancak kapasitenin yüzde 100 kullanılması, tek başına başarının göstergesi değil.
Önemli olan kapasitenizi doğru işlerle doldurabilmek.
Çünkü yanlış bir sipariş, fabrikanın çalışmasını sağlayabilir ama şirketin geleceğini zayıflatabilir.
Yeni dönemin sanayicisi “hayır” demeyi de bilmeli
Belki de önümüzdeki dönemin başarılı sanayicisini, en yüksek kapasiteyle çalışan değil; hangi işi alması gerektiğini ve hangi işi almaması gerektiğini bilen sanayici belirleyecek.
Bu, üretimden vazgeçmek anlamına gelmiyor.
Tam tersine, üretimin geleceğini korumak anlamına geliyor.
Çünkü bazen üretimi yönetmek, daha fazla üretmek değildir.
Doğru işe “evet”, yanlış işe “hayır” diyebilmektir.
Sanayicinin önündeki en önemli sınavlardan biri de artık bu.
Siparişin gelmesi hâlâ güzel haber.
Ama günümüz sanayicisi için asıl güzel haber şu olmalı:
“Sipariş geldi ve bu sipariş bize para kazandırıyor.”
Çünkü sürdürülebilir sanayicilik, yalnızca makinaları çalıştırmak değil; şirketi büyüterek, değer üreterek ve geleceği koruyarak üretmektir.
